بعدی
بعدی بازگشت
بعدی بازگشت
  1. خانه
  2. کتاب
  3. اسلام (2)
  4. نظام رفتاری، احکام و اصول فقه اسلام (3-2)
  5. قانون و قانون گذاری در آراء اندیشمندان شیعه

قانون و قانون گذاری در آراء اندیشمندان شیعه

ناشر : دانشگاه امام صادق (ع)

نویسنده : جمعی از نویسندگان

گردآورنده کتاب : محمدجواد جاوید

سال نشر : 1389

تعداد صفحات : 328

هم اکنون غیرقابل سفارش!

معرفی کتاب

مجموعه حاضر با هدف بررسی قانون و قانون گذاری در آراء اندیشمندان شیعه، به بازخوانی نظر آنان در حوزه قانون و قانون گذاری به فلسفه وجود قوانینی وضعی در کنار احکام و قوانین شرعی پرداخته است. بر همین اساس در این مسیر سعی شده تابا تمرکز بر انقلاب اسلامی ایان و دوره جمهوری اسلامی ر ایان به عنوان تعالی اندیشه حقوق عمومی اسلامی در کنار سایر ویژگی های آن، آراء اندیشمندان مؤثرتر در سیر قانون و قانون گذاری در جمهوری اسلامی مورد بررسی قرار گیرد.

این مجموعه در هفت فصل به شرح زیر تنظیم شده است.

فصل اول با عنوان «قانون و قانون گذاری در اندیشة امام خمینی رحمه الله علیه»، نگارندگان برای بررسی نظر امام خمینی در مورد قانون گذاری، صرفاً اجتهاد و نقش آن در روند قانونمندی، مجلس و شورای نگهبان و نقش و جایگاه آن ها در زمینه قانون گذاری را مورد بررسی قرار داده اند. بر اساس نتایج این بررسی، ایشان معتقد است که هیچ کس چنین وظیفه ای در این باره به غیر از خدا ندارد. ایشان همچنین معتقد است که در اسلام یک قانون حکومت می کند و آن قانون الهی است. بر این اساس حضرت امام مجلس را مجلس برنامه ریزی می داند نه قانون گذاری.

فصل دوم با عنوان «قانون و قانون گذاری در اندیشة مقام معظم رهبری»، نویسنده به بررسی اجمالی بنیان های معینی همچون: اسلام گرایی، ولایت محوری، عدالت محوری، دشمن ستیزی، صیانت از نظام جمهوری اسلامی، رعایت قانون اساسی، در نظام فکری مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای پرداخته است.

فصل سوم با عنوان «قانون و قانون گذاری در اندیشه دکتر شهید بهشتی»، نویسنده ضمن بررسی مسئله قانون و قانون گذاری در اندیشه این شهید، عنوان می نماید که از نظر ایشان قانون گذاری در اسلام یک نظام است، نه مجموعه چند مسئله که بر پایه جهان بینی اسلام درباره انسان و جامعه استوار می گردد. رشد اختیاری انسان، اصالت فرد و جامعه، حاکمیت عدل در جامعه اسلامی و ... قانون گذاری در اسلام بر مبنای وحی و با محاسبه و تنظیم عقل و استفاده از علم صورت می گیرد و در این راه باید اصول مکتبی مرتبط را رعایت کرد: حفظ آزادی انسان، محوریت عدالت، رشد هماهنگ مادی و معنوی، نگاه نظام مند به مکتب، آهنگ تربیت در قانون، و ... در حوزه اجتماعی که اصالتاً قانون برای همین حوزه است تعدد معنایی ندارد و صرفاً یک رأی نافذ است: رأی حاکمیت عادل صالح اسلامی.

نویسنده در فصل چهارم با عنوان «قانون و قانون گذاری در اندیشة آیت الله جوادی آملی»، ابتدا در گفتار اول نظر اندیشمندان غربی در مورد بشری بودن منشاء حق و قانون گذاری را بیان کرده است. سپس در گفتار دوم به نقد این نظر پرداخته و دلایل رد آن را ذکر کرده است. د گفتار سوم نیز بیان می مکاید که اگر قانون گذاری الهی پذیرفته نشود و بشر مطلق العنان به جای خدا تقنین کند چه ثمراتی خواهد داشت. در هر صورت به اعتقاد آیت الله جوادی، حاکم اسلامی موظف به استخراج قوانین الهی و تبیین و تبلیغ و اجرای آنهاست، آهم با آگاهی از شرایط و مقتضیات زمانی و مکانی و با رجوع به نظرات مردم و در صورت تزاحم با علم به مصالح واقعی و در نظر گرفتن قاعده عقلی ترجیح اهم بر مهم، قانون اهم را اجرا و قانون مهم را موقتاً تا رفع آن محدوز تعطیل نماید.

فصل پنجم با عنوان «قانون و قانون گذاری در اندیشه شهید صدر»، در واقع ترجمه نامه ای است که شهید صدر در پاسخ به درخواست تعدادی از علمای لبنان و در توضیح و تبیین اندیشه فقهی خود نسبت به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نگاشته است. ایشان ابتدا در نامه خود با ذکر توصیفات انقلاب اسلامی به نقش رهبری تحت عنوان مرجعیت رشیده تدکید می کنند و در ادامه اندیشه های بنیادین در پیش نویس قانون اساسی را توضیح می دهند. سپس روش های اعمال حاکمیت از سوی مردم و همچنین شرایط و ویژگی های شخصی که مسئولیت مرجعیت را قبول می کند را ذکر می کنند. در پایان نیز تعدادی از اهداف جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور را بیان و نظریه کوتاه فقهی خود در این نامه را تنها به عنوان پیشنهادی که قابل بررسی ئ اجراست معرفی می نماید.

نگارنده در فصل ششم با عنوان «قانون و قانون گذاری در اندیشه آیت الله محمد تقی مصباح یزدی»، نشان می دهد که چگونه مسئله قانون گذاری در میان مباحث مربوط به حقوق اساسی از جایگاه مهم و والایی برخوردار است. اینکه قانون گذاری حق کیست و اصولاً چه کسی می تواند قانون وضع نماید و آیا در جامعه امروزی می توان معتقد بود که خدا قانون گذار است و اگر چنین است جایگاه مجلس قانون گذاری کجاست و سئوالاتی مشابه این مسائل. همچنین در پایان مقاله درباره قلمرو دین و قوانین اسلامی و روش پیاده شدن آنها در جامعه امروز بحث شده است.

نگارنده در فصل هفتم با عنوان «نگرشی فقهی و مقدماتی به پیش نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، ابتدا از پیش فرض هایی که در امر قانون گذاری در نظام حقوقی اسلام وجود دارد سخن به میان آورده است. پس از بحث درباره حق حاکمیت، ایشان حق قانون گذاری را نیز مختص دانسته و حیطه تقنین انسان را در امور بسیار محدودی می داند. سپس از مبانی قانون گذاری در اسلام بحث کرده و از اصولی به مانند عدالت، آزادی، تلازم حق و تکلیف و حسن و قبح عقلی نام برده و در انتها نیز از روش کلی قانون گذاری در عصر غیبت معصومان که از آن به اجتهاد تعبیر می شود، گفتگو شده است.
کاربر گرامی توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظر شما در رابطه با همین مطلب در نظر گرفته شده است. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید و یا نیازمند مشاوره هستید از طریق تماس تلفنی و یا بخش مشاوره اقدام نمایید.
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر
کد امنیتی
محصولات مرتبط